Lef in actie: het theater van de Rooyse Wissel

Het begin van een dromerig idee

Na de succesvolle theaterproductie in 2015 en de theaterproductie die uiteindelijk vroegtijdig moest stoppen door corona in 2020, was al snel duidelijk dat de Rooyse Wissel graag nog eens een theaterproductie zou organiseren. Er werd contact gezocht met regisseur Cees Rullens, die enthousiast reageerde op het voorstel om bij de Rooyse Wissel een theaterproductie te maken. “Mijn eerste reactie was nieuwsgierigheid,” zegt Cees. “Wat is de Rooyse Wissel precies? Hoe gaat het werken daar eruitzien? En welke mensen ga ik regisseren?” Hij erkent dat hij met bepaalde vooroordelen de kliniek betrad, maar die werden snel doorbroken. “Ik had zo mijn eigen gedachtes waar ik mee af te rekenen had," vertelt hij. "Maar de klik was er al snel. Je ontmoet feitelijk gewoon nieuwe mensen en daarin voelde ik me direct op mijn gemak.”

Lef en groei

Naast talent en potentieel stond individuele groei centraal in de ervaring van de deelnemers. “Ik zag zoveel ontwikkeling bij alle deelnemers,” vertelt Cees. “Rustige patiënten bloeiden op, driftige patiënten leerden beter hun rust te bewaren en samen te werken.

Het was prachtig om te zien hoe iedereen in zijn of haar kracht straalde.

En pas op, ik ben geen therapeut, wij maakten theater. Maar natuurlijk doet dat iets met mensen, een spelend mens groeit. Dat gold voor de patiënten, maar ook voor de meespelende medewerkers en omwonenden. Het was prachtig om te zien hoe iedereen in zijn of haar kracht straalde.”

Mario, patiënt bij de Rooyse Wissel, ervaarde ook persoonlijke groei door zijn deelname aan het theater. Hij moest alleen eerst een drempel overwinnen. "In eerste instantie durfde ik mijn eigen nummer niet eens aan de regisseur te laten horen," zegt Mario. "Maar ik ben zo blij dat ik uiteindelijk de drempel over ben gegaan."

Philip, muziektherapeut bij de Rooyse Wissel en tevens deelnemer aan het theater, herinnert zich hoe het soms schakelen was tussen de verschillende rollen. "Normaal gesproken ben ik Mario's muziektherapeut, maar tijdens het theater zijn we allebei acteurs," zegt hij. "Op dat moment voelde het alsof we een soort collega's waren, dus stonden we heel anders naast elkaar." Dit was soms even wennen voor Philip, vooral wanneer die theatercollega’s bij muziekrepetities niet op kwamen dagen. "Als muziektherapeut ben ik eraan gewend dat een therapiesessie soms niet doorgaat, maar in het theater voelde het soms anders en kon ik er echt van balen. Soms kan een repetitie te veel zijn of laten de regels het niet toe om te komen."

Impact op het publiek

Met 2000 bezoekers verdeeld over 12 voorstellingen was het theater een succes en de impact op het publiek was groot. "Het theater gaf ons iets positiefs om te tonen aan de samenleving en aan ons netwerk, in plaats van die serieuze behandelplangesprekken," zegt Mario, die met zijn muzieknummer een bijzondere bijdrage aan de voorstelling leverde. Zijn nummer, dat hij zelf schreef, ontroerde het publiek diep. "Het is zo’n nummer dat echt iets in mensen raakt. Ik ben er trots op dat ik dit heb kunnen maken.”

Het theater gaf bezoekers een genuanceerder beeld van tbs en heeft vooroordelen doorbroken.

Voor veel bezoekers was dit de eerste keer dat ze een tbs-kliniek bezochten. Het bood hen een uniek kijkje achter de schermen. “We hoorden van veel bezoekers dat het hun manier waarop ze naar tbs kijken heeft veranderd,” zegt Philip. “Het gaf bezoekers een genuanceerder beeld en heeft vooroordelen doorbroken.”

Samenwerking en veerkracht

Het project was niet alleen een artistieke prestatie, maar ook een bewijs van veerkracht en samenwerking van de deelnemers. De productie bracht mensen samen die anders misschien niet snel met elkaar in contact zouden komen. Het was een kans voor zowel medewerkers als patiënten om elkaar in een andere rol te ervaren en nieuwe manieren van samenwerken te ontdekken.

Dit gevoel van samenwerking en gezamenlijk doel werd duidelijk merkbaar voor Haico, ambulant forensisch werker. "Het was een mooie tijd, vooral omdat we niet meer naar de labels van collega’s en patiënten keken. We waren gewoon een groep met een gezamenlijk doel." Haico, die werkzaam is bij Ambulant behandelen locatie Helmond, wilde ook graag eens verbinding leggen met de kliniek en andere collega’s. “Na afloop van het theater werd ik door veel mensen in de kliniek herkend, alleen helaas niet als Haico, maar als Marco, mijn personage in het theater,” grapt Haico.

Cees benadrukt hoe waardevol het was om deel uit te mogen maken van dit proces: “Ik ben hier innerlijk als rijker mens naar buiten gegaan. Ik heb hier zoveel geleerd en zoveel mooie gesprekken gevoerd met mensen. Een onvergetelijke ervaring, eentje die we allemaal niet hadden willen missen.”