Het lef om vooruit te lopen: van zorgrobots tot VR-bril
De forensische zorg staat voor uitdagingen: de arbeidsmarkt is krap, de capaciteit staat onder druk en de administratieve lasten zijn hoog. Tegelijkertijd biedt de razendsnelle ontwikkeling van technologie nieuwe kansen voor de manier waarop we werken en patiënten ondersteunen.
Volgens Maud Elbers, projectleider innovatie bij de Rooyse Wissel, is vernieuwen geen keuze. “Je kunt niet niet innoveren. De wereld verandert en wij moeten mee. De druk op de kliniek is groot en er wordt veel gevraagd van medewerkers. Dan moet je kijken hoe je het werk slimmer kunt inrichten. Niet om mensen te vervangen, maar om ze te ondersteunen.”
Innovatie op verschillende fronten
Voor Maud is innovatie geen verzameling losse gadgets. “Innoveren is niet altijd iets nieuws ontwikkelen, maar soms ook iets dat ergens anders al werkt, hier succesvol inzetten. Het gaat erom dat het bijdraagt aan betere zorg en efficiënter werk.”
Binnen de Rooyse Wissel innoveren we op meerdere fronten. Zo worden virtual reality brillen getest voor EMDR-behandelingen, waarbij de bril taken overneemt van de behandelaar. Ook kan de bril lastige situaties nabootsen, zodat patiënten kunnen oefenen hoe ze zich daarin redden. Dit ontlast behandelaren en helpt patiënten om zich beter te focussen. “Een patiënt gaf aan: door de bril kan ik me beter afsluiten tijdens de behandeling en heb ik meer focus,” zegt Maud. Dit laat zien hoe technologie behandelingen kan verbeteren.
Daarnaast wordt ingezet op het gebruiken van AI voor onder andere verslaglegging en dossieranalyse, wat de administratieve druk verlaagt. We testen ook draagbare technologie zoals de Mini ID voor GPS-tracking en we experimenteren met ademanalyse om alcoholgebruik op afstand te monitoren en patiënten bewuster te maken van hun gedrag.
Als technologie kan helpen om eerder signalen te zien of structuur te bieden, dan moeten we dat omarmen.
“Het zijn allemaal hulpmiddelen,” benadrukt Maud. “De professionele afweging blijft altijd leidend. Maar als technologie kan helpen om eerder signalen te zien of structuur te bieden, dan moeten we dat omarmen.”
Zorgrobot Juul
Een van de meest zichtbare innovaties is de inzet van zorgrobot Juul binnen de Schakel, een locatie voor begeleid wonen. Het project begon vanuit nieuwsgierigheid naar sociale robotica.
Sociotherapeut Nienke Wijnands werkt op Schakel 3, een zorgintensieve groep, en is vanaf het begin betrokken. “We zijn eerst naar een inspiratiesessie van de leverancier gegaan, puur om te kijken of het iets voor ons kon zijn. Daarna zijn we klein begonnen en hebben we gekeken welke cliënt hier mogelijk baat bij zou hebben.”
De robot werd eerst binnen een groep cliënten geplaatst om te observeren wie erop reageerde. “Je ziet snel of er een connectie is. Sommige cliënten lachen erom of gaan het gesprek aan. Bij anderen gebeurt er niets. Die klik is echt belangrijk. Het past niet bij iedereen.”
Robot Juul staat nu op de kamer bij één cliënt en fungeert als een soort maatje. De robot is helemaal op maat ingesteld en helpt bij dagstructuur, herinnert aan afspraken of medicatie en kan muziek of beelden afspelen om spanning te verlagen. De cliënt reageert via knoppen op vragen zoals: hoe was je dag vandaag?
“Juul is echt een ondersteunend middel,” zegt Nienke. “Het helpt bij kleine dagelijkse dingen. Dat ontlast ons als sociotherapeuten. Wij houden meer ruimte over voor het persoonlijke gesprek. We realiseerden ons hierdoor hoeveel we een cliënt eigenlijk dagelijks moesten aansturen. Nu de robot dat deels overneemt, zie je pas hoeveel tijd daarin ging zitten.”
Zorgrobot Juul is echt een ondersteunende middel. Het geeft rust voor de cliënt én voor ons.
Ook de relatie verandert. “We hoeven cliënten niet voortdurend te instrueren met ‘doe dit of doe dat’. De robot is daarin neutraal. Dat geeft rust, voor de cliënt én voor ons.”
Blijven testen en leren
Robot Juul is tot nu toe bij één cliënt getest. De ervaringen zijn positief, maar het blijft maatwerk. “Als er geen connectie is, dan moet je er ook mee stoppen. Het is geen standaardoplossing,” zegt Nienke.
Dat geldt ook voor onze medewerkers. Innovatie vraagt om openstaan voor verandering en het durven testen. “We testen veel. Klein beginnen, goed evalueren en samen leren. Niet alles werkt meteen. Dat is geen probleem, zolang je ervan leert,” zegt Maud. Innovatie vraagt om openheid en lef. “Je moet het durven proberen. En accepteren dat het soms schuurt of tijd kost.”
Samenwerken met andere klinieken
Innovatie stopt niet binnen de muren van de Rooyse Wissel. Maud legt uit: “We werken samen met andere klinieken binnen het TBS-innovatienetwerk, zoals de Pompe Stichting en de Oostvaarderskliniek. We komen elke twee maanden samen om ervaringen uit te wisselen, samen te innoveren en zorgen ervoor dat we op de hoogte blijven van wat er binnen andere instellingen gebeurt. Zo voorkomen we dat we allemaal opnieuw het wiel uitvinden.”
Vooruitkijken
Technologie speelt een steeds grotere rol binnen de Rooyse Wissel, niet ter vervanging van professionals, maar als ondersteuning. Het helpt ook patiënten zich voor te bereiden op hun terugkeer in de maatschappij. “We willen hen vertrouwd maken met de technologie die ze daar zullen tegenkomen, zodat ze beter voorbereid zijn.”
Uiteindelijk gaat het niet alleen om technologie, maar om de mensen die ermee werken. “Innovatie zorgt voor betere zorg voor patiënten en meer werkplezier voor medewerkers. En dat blijft altijd ons doel,” sluit Maud af.